Свой лёс – свая дарога

Свой лёс – свая дарога

23 октября 2010, 17:58
1087
Чыгуначны вакзал. Чакальная зала. Люблю сядзець і пазіраць навокал. Вабіць мяне не дыхтоўны будынак, і лічыць вагоны ў мяне няма вялікай ахвоты. Людзі. Вось што прыцягвае маю ўвагу…

Вунь хутка, дробным шажком, у модных бліскучых ботах на высокіх абцасах шпацыруе жанчына. Пад рукой маленькая дамская сумачка. На скураным павадку – малое пародзістае сабачаня. Вопратка дарагая, аж блішчыць! Усё нічога, але сабачаня абарочваецца ці не на кожнага стрэчнага. Губы ў кабеты шчодра напэцканыя ярка-чырвонай памадай, прычым, контур далёка па-за межамі, на твары нібыта. Векі, аж да самых броваў, у ядавіта-зялёным адценні. Вочы чорныя, як любяць казаць старыя, абмазаныя вуголлем. А твар збялелы, як сцяна. У цэнтры на шчоках – ярка-пунсовыя плямы ад румян, бы бураком хто натраў. Увогуле ж, «штукатуркі» налеплена столькі, што яна, здаецца, зараз пачне адвальвацца. Ад даражэзнага парфюму ў носе непрыемна заказытала. Міжволі пераводзіш позірк у друг бок…

На ацынкаванай лаве, з торбачкай у палоску, сядзіць старэнькая бабулька, з выгляду гадоў за восемдзесят, у дзвюх хустках, старой патрэпанай вопратцы. Яна дастае з пакеціка грушу, вялікую, чырванабокую, здаецца, пераспелую. Сухімі вуснамі спрабуе адкусіць кавалак, але няўдала — той нязграбна ляціць уніз, старэнькая спрабуе перахапіць яго, але зноў беспаспяхова. Да таго ж, пырскі разлятаюцца на суседзяў, тыя абураюцца. Маладая дзяўчына, што сядзіць насупраць старой, падрываецца і з агідаю на твары, але не сказаўшы ні слова, кідаецца прэч…

Нарэшце прыемны жаночы голас, недзе высока, паведамляе аб прыбыцці патрэбнага мне цягніка. Устаю, папраўляю паліто, дастаю з кішэні білет, накіроўваюся на перон. Ужо там ачуваю на сабе позірк немаладой жанчыны… Прабіраюся ў вагон, там уладкоўваюся з рэчамі, сядаю на сваё месца і пазіраю ў бок дзвярэй, гадаючы, хто ж падсядзе ў купэ.

Неўзабаве цягнік рухаееца. Ужо выразна чуецца стук колаў, калі каля купэ спыняецца тая жанчына, чый позірк я лавіла на сабе на пероне некалькі хвілін таму.

З паўгадзіны ехалі моўчкі. Нарэшце яна не вытрымала, спытала, куды еду. Слова праз другое, і я ўжо — сведка яе невясёлага жыцця. Яна не пытаецца хто я, адкуль, чым займаюся, хто бацькі, яна проста распавядае пра сябе, бо ёй трэба выгаварыцца. З увагай, не перабіваючы, але перапытваючы незразумелае, слухаю.

— Яму, сынку майму, прыблізна як табе, не раўняючы, зусім малады яшчэ адышоў, — жанчына пачала свой набалелы расповед . — Жыла я далёка ад дзяцей, жыццё закінула ў Львоўскую вобласць, сама жыла, без мужа… Еду вось з пахавання. Самага роднага чалавека пахавала, больш дзяцей у мяне няма. Толькі ўнучка. Але адносіны з
нявесткай не вельмі добрыя. Гарадская яна занадта, я ж вясковая, простая, і дзецям так прапанавала жыць.

Як высветлілася, мая суразмоўца нарадзілася ў сялянскай сям’і, дзяцінства і маладосць гаравала не разгінаючы спіны, вядома ж, пасляваенныя гады. Бацькі жылі як усе, бедна. Матка добраю была жанчынкай, бацька ж любіў у чарку заглядаць. Ды строгі быў непамерна, ніколі ягонай ласкі не бачыла. Не споўнілася дачцэ і шаснаццаці, як выдалі замуж.

— Мяне, вядома, ніхто не пытаўся, — працягвала жанчына. — Стары прапіў усе грошы, але не напіўся. Вось і аддаў мяне за бутэльку кульгаваму Карпу. У вайну таго раніла асколкам снарада, хацелі нават нагу ампутаваць… У мяне не тое, што кахання, нават сімпатыі да мужа не было, толькі агіда. Хацела кінуць адразу, ды падзецца не было куды. Бацька нават на парог не хацеў пускаць, а з родных паблізу ніхто не жыў. Можа б зжыліся
як з гадамі, каб не Карпа хмель. Як вып’е, хоць з хаты ўцякай! Пасля некалькіх такіх «пацалункаў» кінула ў торбачку буханку хлеба ды на ногі, на Украіну падалася. Кім толькі ні працавала, як толькі ні прыходзілася, але, дзякуй добрым людзям, неяк стала на ногі.

Мая суразмоўца паведала, што неяк прыйшла пасля працы дадому, а ў хаце — цішыня. Менавіта тады і задумулася, што хутка сорак, а яна пасля сябе і смецця ў хаце не пакінула, не тое, што дзіцяці.

Праз гады злосць на мужчын неяк адышла, адлягла. Больш таго, прыглянуўся ёй фельчар — яго прыслалі ў аддзяленне, дзе яна працавала санітаркай. Высокі, курчавы, сінявокі…

Неўзабаве  нарадзіўся  Міколка.  Адзіная радасць і надзея.

Роды былі цяжкія.

— Мяне ледзь з таго свету выцягнулі, — канстатавала суразмоўца. — Пасля родаў тры дні ў беспрытомнасці праляжала, на тым свеце была, хаця ў гэта ніхто не верыў. Калі ачнулася, стала па-іншаму глядзець на людзей — наскрозь магла іх бачыць, думкі іх чытаць,будучае прадказваць. Але галоўнае — лячыць навучылася ад усяго.

Дактары рукамі разводзілі, а яна лекавала. Яшчэ ад маці замовы ведала. Колькім дапамагла, не лічыла, грошай не брала, толькі хлеб-соль. Можа хто і скардзіўся, але ў вочы знахарцы нічога не казалі. Па яе словах, яна да ўсіх адносілася са спагадай і
чуласцю, нікога не пакрыўдзіла.

Праз нейкую хвіліну, выціраючы вочы кончыкам чорнай хусткі, жанчына працягвала:

— Расказваю вось табе зараз гэта, а сэрца крывёй абліваецца. Усім дапамагала, а сыну роднаму не змагла. Такая ўжо доля: лёс не абманеш. Дый што зробіш, не магла я сябе і кроўных сваіх лячыць. Колькі ні спрабавала, не атрымлівалася. Нават у дзяцінстве рану сыночку замовіць не магла… Анямела, калі пачула ў трубцы голас нявесткі, тая яшчэ і слова пра сына не прамовіла, а мне як хто цаглінай па галаве даў… Куляй вылецела на вакзал… Не паспела… Пнеўманія… — жанчына ціха застагнала. — Чым жа я так перад Богам вінаватая, што самага дарагога пазбавілася?! Хай бы мяне лепш забраў…

Наступіла няёмкая для мяне цішыня, хацелася суцешыць, толькі як?! Як ад такога суцешыць?

Зусім ціха, амаль шэптам субясед-ніца працягнула:

— Вось жывеш так, людзям дапамагаеш, ад іх дапамогі чакаеш, але хто цяпер майму сыну дапаможа? Да каго цяпер звяртацца?

 — Да Бога! — з задуменнем выдавіла я.

 — Да Бога, — паўтарыла яна, шчыльней прыткнулася да купэйнай сценкі, схіліла галаву, заплюшчыла вочы. Тое ж зрабіла і я…

Калі прачнулася, жанчыны побач ўжо не было.

“У кожнага свой лёс, свая дарога”, — з сумам падумала я і пачала рыхтавацца да выхаду.