Тры апавяданні

Тры апавяданні

12 июля 2012, 13:00
693

Адна старонка да забойства

Думка прыйшла імгненна, а таму нечакана: “Трэба яго забіць”. Менавіта так. Ад нечаканасці — разгубленасць. Але навошта так жорстка? Навошта забіваць? Мо неяк так… Не. Без забойства губляецца сэнс. Яго трэба забіць! Абавязкова. Усё. Вырашана.

А хто гэта зробіць? Вядома ж, ты сам. Бо ты нясеш адказнасць за яго і сам па-вінен давесці ўсё да развязкі, да фіналу. І зноў паўстаюць пытанні. Якім чынам? Якой зброяй? Як гэта ўсё будзе выглядаць? Трэба яшчэ раз абдумаць, паразважаць. Ад напружання ажно потам праняло. Як цяжка нават думаць пра такое.

Драматызм сітуацыі будзе паўнейшым, калі забойства ажыццявіць сябар. Лепшы сябар. Нейкія неспалучальныя словы: “забойства” і “ажыццявіць”, “смерць” і “жыццё”… Але ж ужо вырашана. Так. Сябар. Няхай сабе на той момант ужо і былы. Але ён таго яшчэ не ведае. Яго трэба падрыхтаваць і наблізіць да думкі аб забойстве. Быццам яна сама ўлезла ў галаву і з таго моманту не дае спакою. Бывае так, што з адданага сябра атрымаецца добры вораг. Нейкія неспалучэнні словаў… І як вораг можа быць добрым?  Мабыць, толькі ў тым сэнсе, што ён ужо сапраўдны вораг і настолькі сапраўдны, што ўжо няма зваротнага шляху. Так бы мовіць, працэс неабарачальны і страчаны ўсялякі шанец на прабачэнне і прымірэнне. Сябар, назавём яго менавіта так, яшчэ не ўсведамляе сваёй ролі. Але ж усё ўжо вырашана. І не яму вырашаць, па вялікім рахунку. Куды ён падзенецца…

Трэба выбраць зброю і спосаб забойства. Цяжка аб гэтым разважаць, цяжка пра гэта пісаць. Яшчэ цяжэй асэнсоўваць тое, што забойства ўрэшце  здзяйсняеш менавіта ты сам.

З усіх магчымых і немагчымых спосабаў, з банальных і самых неверагодных да экзатычнасці метадаў найлепшы будзе такі — няхай яго застрэляць. Зноў побач становяцца словы “экзатычны” і “застрэляць”. Бязглуздыя спалучэнні, як і сама смерць, калі адзін чалавек пазбаўляе жыцця другога чалавека… Асабліва ў дваццаць гадоў. Ды прычым тут гады?

Так. Вырашана. Няхай застрэляць. Для яго найлепш падыходзіць гэта. Ён жа вайсковец, жаўнер. І зноў побач становяцца словы “найлепш” і “застрэляць”. Бр-р-р… Аж мароз па скуры.

Ружжо? Не. Лепш пісталет. Менавіта той прыхаваны “вальтэр”, з якім так любіць пацяшацца сябар, што ў хуткім часе стане ворагам і ператворыцца ў забойцу…

Стрэл у спіну. Абавязкова! Подлы і брыдкі ўчынак. Сухое шчоўканне курка. Паварот галавы. Нямы дакор у позірку сініх валошкавых вачэй, што працінае аж да спіннога мозгу. Шараваты дым з уздрыгнуўшай рулі. У гэты момант позірк робіцца яшчэ больш пранізлівым. Зрэнкі, як свярдзёлкі, працінаюць наскрозь.

Перадсмяротны крык: “За што?” Ці мо пытанне, што абавязкова застанецца без адказу: “Навошта?” Не. Гэта, можа, ужо і не патрэбна. Хопіць нямога дакору ў позірку.

Забіты ніцма падае на дол. Забойца губляецца ў вечаровым змроку. Ну, вось і ўсё. Бр-р-р…

Нялёгка даўся мне фінал таго апавядання. Але менавіта так было патрэбна для яго ўдалага завяршэння.

Знакі на сэрцы

Калі памёр мой аднавясковец, якому было ўсяго толькі гадоў сорак, то мне расказалі вельмі цікавую, на мой погляд, гісторыю. Калі патолагаанатам выканаў сваю справу, то быццам бы сваякам памерлага сказаў наступнае: “У нябожчыка было на сэрцы некалькі рубцоў”. Гэта азначала, што памерлы пры жыцці перанёс некалькі інфарктаў. Пакутаваў, цярпеў нястрымны боль, але жыў з гэтым і да дактароў не звяртаўся. Усё насіў у сабе: і боль, і пакуты, і нейкія перажыванні…

Што сталася ў жыцці гэтага чалавека, мне невядома. Можа, аб гэтым ведалі ягоныя блізкія, родзічы, сябры? А мо аб гэтым ведае толькі Гасподзь? Я ж асабіста адчуў да свайго земляка нейкую павагу і прыязнасць. Разумею, што позна, бо ён ужо ў іншым свеце і аб маім стаўленні яму, хутчэй за ўсё, нічога невядома.

Мабыць, гэта сапраўды па-мужчынску, няхай сабе толькі ў маім разуменні — не плакацца, не хапацца за лекі, не турбаваць людзей, а проста жыць…

Неяк, едучы ў аўтамабілі разам з жонкай, узгадалі зноў пра таго чалавека… Усё ж былі абставіны, прычыны і людзі, што спрыялі тым рубцам, неаднаразова перажытым інфарктам… Ёсць яны, гэтыя прычыны і абставіны, у кожнага з нас. А потым я павярнуўся да сваёй любай і прамовіў: “Калі нешта падобнае здарыцца са мною, то адзін рубец на маім сэрцы, напэўна, самы большы, я прысвячаю…” І назваў імя чалавека. Жонка засумавала, задуменне і крыўда назіралася ў яе вялікіх вачах. Але змаўчала. Я ж сказаў: “Але ж ты не злуй на яго. Што было, тое было…”

Жыццё доўжыцца. Колькі каму наканавана пражыць на гэтым свеце і з чым жыць, не ад нас залежыць…

Жывём пакуль што.

Трэска па-над Берлінам

Ёсць у народзе трапны выраз: «Праляцеў, быццам фанерына па-над Парыжам». Гэта калі не атрымаў таго, на што разлічваў. Быў і ў мяне момант «праляцець». Няхай сабе і не па-над Парыжам. Там пакуль бываць не давялося. Буду ўзгадваць Берлін, а пакольку па-над Парыжам ляцела фанерына, то няхай для сталіцы Нямеччыны будзе ўжыта простая трэска. Нібыта трэска па-над Берлінам, праляцеў менавіта я сам.

Сябар запрасіў у Нямеччыну. Ну, чаму ж не паехаць? Адпачыць, разважыцца. Падыхаць паветрам еўрапейскай сталіцы… Ведаў: у нямецкага прыяцеля ёсць добры сябар — прафесар медыцыны. І тут спрацавала маё савецкае мінулае. Сябар майго сябра можа стаць і маім сябрам. Будзе магчымасць скарыстацца паслугамі ажно прафесара, ды не дзе-небудзь, а ў самым Берліне. Вось тут і атрымаю добрую кансультацыю, а можа, і медычную дапамогу па ўсіх сваіх старых і новых балячках.

Сустрэча была прызначана вечарам у маленькім рэстаранчыку, якіх шмат на берлінскіх вуліцах. Пазнаёміліся. Занялі ўтульнае месца за столікам ля акна. Уладальнік рэстаранчыка, відаць, добра ведаў спадара Марэка, бо сам завіхаўся ля нашага століка і выконваў усе замовы. А на парозе, калі мы толькі што прыйшлі, ён шчыра абняў прафесара, быццам яны добрыя прыяцелі, а мо нават і сваякі.  Лепшыя прысмакі ў той вечар былі нашымі. Ва ўсялякім выпадку, так мне здавалася. А то — у рэстаранчык завітаў жа прафесар, ды яшчэ з прыяцелем-замежнікам. Замежнік — гэта я, вядома ж.

Паразмаўлялі з прафесарам аб палітыцы, аб надвор’і і ні аб чым — таксама. Абмяняліся візітоўкамі. Прачытаўшы надпіс на лакіраванай кардонцы, я ледзьве стрымаўся, каб не зарагатаць, але мой смех застраў недзе ў горле. Папярхнуўся і закашляўся адначасова. Прафесар параіў мне піць гарачы шакалад невялікімі глыточкамі, а лепей з маленькай лыжачкі. Дзякуй за параду. Прыму да ўвагі. Прафесарская візітоўка ляжала на стале, і надпіс на ёй тлумачыў, што мой новы знаёмец сапраўды з’яўляецца прафесарам медыцыны ў галіне…  гінекалогіі. Не той профіль, так бы мовіць. Шкада…  Вось тут і прыйшла на думку тая фанерына, што пралятала па-над сталіцай Францыі.

Дзынкнуў званочак на ўваходзе. Прыйшлі новыя кліенты, каб бавіць час у рэстаране на Блюменштрасэ. Я з цікавасцю пазіраў на іх і на гаспадара. Ён шчыра абдымаў мужчыну, цалаваў руку ягонай даме і запрашаў за вольны столік ля каміна. Казаў, што прапануе ім самае ўтульнае месца. Вядома ж, ля каміна. Дзе ж яшчэ можа быць самае ўтульнае месца, як не ля каміна, няхай сабе і электрычнага?! Праз нейкі час — новыя наведвальнікі,  і ўсё паўтарылася з вялікай дакладнасцю. Тыя ж прывітанні, усмешкі, прапановы адведаць нешта фірменнае, быццам бы прыгатаванае толькі для іх — самых дарагіх гасцей.

Мы прагаманілі з прафесарам цэлы вечар. Разлічыліся. Гаспадар паціснуў нам на развітанне рукі, а мы крочылі па вуліцах і доўгі час яшчэ размаўлялі  аб палітыцы, аб надвор’і і ні аб чым…  

Раніцой я завітаў у той самы рэстаранчык, каб выпіць кавы. Гаспадар сціснуў мяне ў абдымках, прыязна паціскаў мне руку і шчыра ўсміхаўся белазубым ротам. Радаваўся, як дзіцёнак, з нашай новай сустрэчы. А потым прапанаваў мне заняць самае ўтульнае месца за столікам ля фартэп`яна, на якім, пыхкаючы цыгарэтай, іграла старая немка.