Усё добра, доню (заканчэнне)

Усё добра, доню (заканчэнне)

Першы раз у жыцці Іван Пятровіч чакаў, каб выхадныя дні хутчэй скончыліся і настаў панядзелак. Зноў ранішні аўтобус, заспаныя і панурыя пасажыры, і тыя ж псіхалагічныя эцюды, якія між волі складваліся з ягоных назіранняў. Але і назіранні, і высновы, зробленыя з іх, былі хутчэй за ўсё шматгадовай звычкай, чым сапраўды цікавым, як раней, заняткам. Ён уважліва глядзеў на пасажыраў, на тых, хто ўжо ехаў, і тых, хто далучаўся на прыпынках. Сяргея не было ні наступным ранкам, ні ў сераду. Іван Пятровіч дакараў сябе, што дагэтуль не звярнуўся да суседа - міліцэйскага палкоўніка. Хіба гэта праблема: знайсці чалавека, калі вядома яго імя і прозвішча, год нараджэння і горад, у якім ён жыве?

Але дапамога не спатрэбілася, бо раніцай у чацвер яго чаканні былі ўзнагароджаны. На адным з прыпынкаў у салон аўтобуса ўвайшлі Сярожа з дачкою. Ім саступілі месца, і яны селі спінай да Івана Пятровіча. Яму добра быў відаць белы пампон на сіняй шапачцы. Час ад часу дзяўчына гушкала свайго мядзведзіка, і Івану Пятровічу раптам падалося, што мядзведзік нават падморгвае яму: маўляў, чаго ты стаіш, ты ж чакаў гэтага дня. Іван Пятровіч ведаў, што ў цацкі адно вока — гузік, але гэта натхніла яго на пэўныя дзеянні, і ён рушыў са свайго месца наперад. Ён лавіраваў паміж людзей, што стаялі ў праходзе, выбачаўся за нязграбныя рухі, але нарэшце дасягнуў сваёй мэты.

Cярожа, а гэта, без сумневаў, быў ён, сядзеў моўчкі, нешта разглядваў ці проста думаў аб нечым, а дзяўчо гулялася са сваёй старой цацкай, не звяртаючы ўвагі на тое, што адбываецца наўкол.
— Прывітанне, Сярожа! — ён дакрануўся да пляча. Той паглядзеў уверх на чалавека, што павітаўся з ім, але нічога не адказаў. Позірк зрабіўся пільным, чалавек быццам спрабаваў нешта ўзгадаць.
— Сяргей Віктаравіч, ты што? Гэта я — Ваня!
— Іван, ты? — ён падняўся і працягнуў руку.
— Сярожа, а я тыдзень таму ўбачыў цябе і вось нарэшце сустрэў. Рады бачыць цябе, абняў бы, ды надта ж цесна!
Ці яны гаманілі досыць гучна, ці з нейкай іншай нагоды, але Сяргеява дачка ўстрывожана залямантавала нешта на толькі ёй і тату вядомай мове.
— Усё добра, доню, супакойся. Гэта Ваня, Іван Пятровіч. Ён мой сябар, мы вучыліся разам.
— Вітаю, — Іван Пятровіч звярнуўся да дзяўчыны, шчыра ўсміхнуўся і памахаў ёй рукой.
— Усё, добра, дачушка, — як цудадзейную мантру паўтарыў Сяргей, і дзяўчына зноў пераключылася на бестурботную гульню са сваім плюшавым выхаванцам.
— Давай, нарэшце, расказвай, як ты, дзе ты, як Каця? – засыпаў Іван Пятровіч пытаннямі.
— Ну што сказаць, — нерашуча пачаў Сяргей Віктаравіч, — жывём недалёка адсюль, у прыгараднай вёсцы ўдвух з Марыйкай, — позіркам ён паказаў на дачку.
— Як удвух? А Каця, дзе ж Каця?
— Трэці год, як без яе, няма больш Каці.
Па тым, як у Сяргея задрыжэў голас, Іван усё зразумеў. Горкі камяк падступіў да горла, і ён нават не знайшоў, што адказаць на сумную навіну, стаяў быццам у нейкім ступары.
— А ты як, Ваня, як ты жывеш?
— У мяне ўсё добра. Працую па спецыяльнасці, жыву зусім недалёка, тут, амаль у цэнтры, кватэра. Ты не думай нічога, Сярожа. Я не крыўдую, жыццё склалася добра. Я пакахаў Веру, можа, памятаеш, яна вучылася на паралельным патоку. У нас дзве дарослыя дачкі. Адна замужам. Абяцае хутка зрабіць мяне дзедам. Ты ўяўляеш, я — дзядуля!
— Прабач, Ваня, нам на наступнай выходзіць, у нас справы важныя, іншым разам сустрэнемся, пагамонім, — ён узяў Марыйку за руку і павёў да выхаду.
— Сярожа, адрас скажы, — Іван паспрабаваў перакрычаць грукат дзвярэй, што адчыніліся, каб выпусціць пасажыраў.
Пакуль дзверы мелі забразгацець зноў, ён пачуў назву вёскі.
— Трэці дом ад аўтобуснага прыпынку, брамка зялёная, — Сяргей яшчэ нешта казаў, але гармонік дзвярэй так моцна бразнуў, што тыя словы так і засталіся там, звонку.
— Трэці, зялёная, — паўтарыў Іван Пятровіч.

Узгадаў Кацю. Як жа так? Чаму лёс так жорстка абышоўся з ёю? На працягу дня некалькі разоў узгадваў яе мілавідны твар, прыязную ўсмешку, палкія пацалункі і спатканні да раніцы… Гэта было сапраўднае каханне. Яму здавалася, што так будзе заўсёды. Яны марылі, будавалі планы на сумеснае жыццё…
Аднойчы Іван вярнуўся з практыкі на некалькі дзён раней запланаванага. У пакоі былі Каця і Сярожа. Накрыты на дваіх стол з недапітай бутэлькай шампанскага, скамечаная пасцель, якую не паспелі прыбраць і сарамлівыя позіркі былой любай і былога сябра больш чым яскрава далі зразумець, што яму не месца ў гэтым пакоі і ў жыцці гэтых людзей. Зборы былі нядоўгімі, і цалкам новае жыццё прыняло Ваню ў свае не заўсёды прыемныя абдымкі.

Уканцы працоўнага дня Іван Пятровіч патэлефанаваў жонцы і папярэдзіў, што затрымаецца. Купіў фрукты і чамусьці цэлы кілаграм “Гусіных лапак”. Крыху пастаяў у чарзе, але на аўтобус не спазніўся. Выйшаў на патрэбным прыпынку і стаў шукаць позіркам зялёную брамку.
— А я ведаў, што ты прыедзеш. Праходзь, будзем вячэраць разам, я бульбачкі зварыў, — запрасіў Сярожа. — Марыйка гуляецца ў сваім пакоі, а мы пасядзім, пагамонім. Можа, па маленькай за сустрэчу?
— Не, не варта, мне ж яшчэ дадому дабірацца.
— А што тут дабірацца?! Прыпынак побач. Аўтобус па раскладзе. А можна і таксоўку замовіць, калі грошы ёсць. Але гэта не для нас, мы заўсёды аддаем перавагу аўтобусу.
Размова не ладзілася. Нейкія словы проста з ветлівасці, нейкія пытанні без усялякага сэнсу. Ні аб чым, так бы мовіць. Іван Пятровіч ніяк не наважваўся запытацца пра галоўнае. Але ж Сяргей усё разумеў, нездарма ж некалі лепшымі сябрамі былі. Ён стрымліваўся яшчэ нейкі час, але ўсё ж вырашыў расказаць пра ўсё.
— Ваня, прабач, што тады так атрымалася. Але я рады, што лёс быў такім літасцівым да цябе. Я шчыра, ведай, шчыра радуюся за цябе, што ўсё ў тваім жыцці склалася добра. У мяне, на жаль, не ўсё так гладка. Марыйка нарадзілася хворай. Дактары дасталі Кацю з прапановамі аборту, а яна ўсё спадзявалася на нейкі цуд. Але цуду не адбылося. Потым прапаноўвалі здаць дзіця ў прытулак. Маўляў, здайце дзяўчынку, нашто вам мучыцца, ўсё жыццё гледзячы на яе пакуты, а ў вас будуць новыя, нармальныя дзеці. Пасля доўгіх угавораў мы пагадзіліся. Але як толькі за намі зачыніліся дзверы той установы, мы паглядзелі адно аднаму ў вочы і зразумелі, што Марыйка павінна жыць дома. Так і жылі, пакуль не захварэла Каця. Стала губляць вагу, а калі справы дайшлі да лячэння, то лячыць ужо не было каго. Высахла ўся, я на руках яе насіў: як дзіця, стала. Але ты не думай, я быў з ёю да апошняга. Кватэру прадалі, купілі гэты дамок. Усе грошы пайшлі на лекі. Потым анколаг сказаў, што не варта было траціцца. Але як не лячыць? Я ж не мог моўчкі глядзець, як яна памірае!

Сяргей нечакана павысіў голас, але Іван не перабіваў і быў гатовы слухаць далей гэты сумны маналог.
— А зараз новая бяда. Марыйка захварэла, і ў яе знайшлі пухліну. Вось кожны чацвер едзем у анкадыспансер. Доктар кажа, што можна за мяжу адправіць яе на лячэнне, прагнозы добрыя. Але ж я не працую, бо даглядаю дачку, а за гэта сам ведаеш, слёзы, а не плата. І ў яе пенсія на хлеб з малаком. Сумна ўсё гэта, Ваня, але такое яно, маё жыццё…
Сярожа яшчэ доўга гаварыў. Іван пачуў адказы на ўсе свае пытанні, хоць ніводнага з іх услых не прамаўляў. Сябры развіталіся.
— Прабач, за ўсё прабач, — сказаў на развітанне Сяргей. — Да сустрэчы, мне пара Марыйку карміць, ды спаць укладваць.
— Не выбачайся, Сярожа, сустрэнемся яшчэ.

Наступным вечарам Іван Пятровіч зноў адчыніў зялёную брамку. Сяргей з Марыйкай аслупянелі ад нечаканасці, калі той увайшоў у дом.
— Вось, гэтага хопіць на ўсё, лячы дачку, Сярожа, — на стол гучна плюхнуўся таўсматы канверт.
Дзяўчына замахала ручкамі. Мядзведзік апынуўся на падлозе, у зялёным гузіку адзінага вочка свяціліся крыўда і боль.
— Усё будзе добра, доню, — супакоіў Сяргей дачку, пагладзіў яе па галоўцы і з удзячнасцю паглядзеў на сябра, — усё будзе добра.